Zasadą jest, że zmiany sposobu opodatkowania można dokonać raz w roku, a jeśli wybrany sposób opodatkowania odpowiada przedsiębiorcy, to w kolejnych latach podatkowych nie musi nic więcej robić. Przyjęty w 2019 r. podatek liniowy bez żadnych dodatkowych czynności jest skutecznym wyborem zarówno dla 2020 r., jak i 2021 r., 2022 r., 2023 r. … aż do ponownej zmiany. 

Co jednak ma zrobić przedsiębiorca, który był przekonany, że zmienił sposób opodatkowania, a po latach okazało się, że nie zrobił tego skutecznie?

W tym wpisie odpowiem, jakie szanse na korzystne rozwiązanie ma aktualnie taki przedsiębiorca.

Jak dowiedzieć się, że nie doszło do zmiany sposobu opodatkowania? 

Zmiana sposobu opodatkowania nie jest potwierdzana w żaden oficjalny sposób. Jeśli dokonasz zmiany we wpisie CEIDG albo wyślesz do urzędu skarbowego pisemne oświadczenie o zmianie sposobu opodatkowania, nie otrzymasz żadnego potwierdzenia, że doszło do zmiany. 

Najlepiej kilka dni po dokonaniu zmiany zadzwonić do swojego urzędu skarbowego i poprosić o potwierdzenie, że wszystkie dokumenty ze zmianą dotarły i są uznane za skutecznie złożone.

Jeśli jednak do zmiany nie doszło, a Ty żyłeś/aś w przekonaniu, że wszystko w Twoich rozliczeniach jest prawidłowe, to o swoich problemach możesz dowiedzieć się nawet po kilku latach z wezwania urzędu skarbowego do złożenia zaległych deklaracji rocznych.

UWAGA! W zależności od wybranego sposobu opodatkowania przedsiębiorca składa inny rodzaj deklaracji:

– zasady ogólne (skala) 🡪 PIT-36

– podatek liniowy 🡪 PIT-36L

– ryczałt 🡪 PIT-28

Jeśli byłeś/aś przekonany/a, że rozliczasz się podatkiem liniowym, a nagle dostajesz wezwanie do złożenia PIT-28 albo PIT-36 – może to oznaczać, że nie doszło do skutecznej zmiany Twojego sposobu opodatkowania. 

Moje doświadczenie wskazuje na to, że urzędy skarbowe mogą latami przyjmować nieprawidłowe deklaracje roczne, dokonywać zwrotu nadpłaconego podatku, a następnie na rok przed przedawnieniem zobowiązania podatkowego wezwać podatnika do złożenia zaległych deklaracji i zwrotu zwróconego podatku. Oceniam tę praktykę jako niedopuszczalną, ale zwracam Twoją uwagę, że tak może się stać. 

Czy mogę samodzielnie sprawdzić, czy zmieniłem/am sposób opodatkowania?

Jak najbardziej. 

1. Przede wszystkim możesz skontaktować się telefonicznie/e-mailowo/przez ePUAP ze swoim urzędem skarbowym, żeby potwierdzić skuteczność zmiany sposobu opodatkowania.
2. Aktualnie po zalogowaniu się do aplikacji e-Urząd Skarbowy link w zakładce „Raport podatnika” możesz wygenerować raport, z którego dowiesz się, jaki aktualnie obowiązuje Cię sposób opodatkowania.

Dodatkowo z Raportu podatnika dowiesz się, czy nie zalegasz ze złożeniem wymaganych deklaracji podatkowych. 

Przykład

Jeśli w Raporcie znajdziesz informację, że zalegasz ze złożeniem deklaracji PIT-36L za 2021 r., może to oznaczać, że w 2021 r. byłeś/aś na podatku liniowym i nie złożyłeś/aś rocznej deklaracji.

Niestety taka informacja może też oznaczać, że za 2021 r. sądziłeś/aś, że jesteś opodatkowany/a w inny sposób (skala/ryczałt), a w rzeczywistości nie dokonałeś/aś zmiany sposobu opodatkowania i pozostałeś/aś na podatku liniowym – stąd zaległa deklaracja PIT-36L.

Czy Raport podatnika albo twierdzenia US o braku zmiany przesądzają?

Absolutnie nie. W ciągu 8 lat mojej pracy zawodowej spotkałam się z wieloma sytuacjami, w których urząd skarbowy po prostu mylił się, co do braku skuteczności zmiany sposobu opodatkowania. 

Przykłady?

– klient, zakładając działalność gospodarczą wysłał do US papierowe oświadczenie o wyborze opodatkowania według skali podatkowej. Po kilku latach US upierał się, że klient wybrał podatek liniowy i żądał złożenia PIT-36L. Mimo przedstawienia kopii złożonego oświadczenia o wyborze skali urząd wciąż na nas nastawał. Kiedy to my zażądaliśmy dowodu, że klient wybrał podatek liniowy (np. dostępnego urzędowi skarbowemu wydruku z CEIDG albo oryginału pisemnego oświadczenia o zmianie sposobu opodatkowania na liniowy) urząd przeprosił nas za kłopot i przyznał, że faktycznie nic takiego nie posiada, a mój klient opodatkowany jest skalą, 

– klientka otworzyła Raport podatnika i dowiedziała się z niego, że wciąż opodatkowana jest podatkiem liniowym, a nie ryczałtem, mimo dokonanej 2 lata temu zmiany. Informację o zmianie sposobu opodatkowania wysłała listem poleconym. Posiadała potwierdzenie nadania przesyłki i kopię pisma. Po telefonie do urzędu skarbowego okazało się, że oryginał oświadczenia został zarchiwizowany bez wprowadzania zmiany do urzędowego systemu, stąd nie było o nim informacji w Raporcie podatnika – po kilku godzinach problem został naprawiony, 

– klientka z Raportu podatnika dowiedziała się, że zalega ze złożeniem PIT-36 za 2021 r., podczas kiedy była przekonana, że zmieniła wtedy sposób opodatkowania na podatek liniowy. Po kilku telefonach do urzędu skarbowego okazało się, że zmieniła sposób opodatkowania wraz ze zmianą miejsca zamieszkania i urzędu skarbowego. W starym urzędzie pozostała informacja, że rozlicza się według skali, a w nowym, że zmieniła sposób na podatek liniowy – stąd błąd w systemie, który w ciągu jednego dnia udało nam się naprawić. 

Te przykłady pokazują, że zanim spanikujesz, sprawdź posiadane dowody zmiany sposobu opodatkowania, a następnie skontaktuj się ze swoim urzędem skarbowym. Wśród moich klientów i klientek 9 na 10 alarmów było fałszywych.

Co mam zrobić, jeśli naprawdę nie zmieniłem/am sposobu opodatkowania?

Jeśli jednak jesteś 1 na 10 przypadków, który faktycznie nie zmienił sposobu opodatkowania i dowiadujesz się o tym po zakończonym roku podatkowym, to warto zastanowić się, jakie masz opcje i z której z nich warto skorzystać. 

I. Korekta rozliczeń – może być podatkowo opłacalna

Paradoksalnie może okazać się, że sposób opodatkowania, który Cię obowiązuje, jest korzystniejszy niż ten, który myślałeś/aś, że wybrałeś/aś. Uwierz mi, to nie jest rzadka sytuacja.

Doprowadzenie rozliczeń do prawidłowego sposobu opodatkowania może jednak powodować, że będziesz zobowiązany/a nie tylko do złożenia innego druku rocznej deklaracji, ale również do zaprowadzenia zupełnie innej księgi podatkowej. 

Osoba, która zmienia sposób opodatkowania z podatku liniowego na skalę albo odwrotnie może w praktyce mieć jedynie obowiązek złożenia innej rocznej deklaracji i poprawienia rozliczeń z ZUS. Osoba, która zmienia sposób opodatkowania z ryczałtu na liniowy/skalę albo odwrotnie będzie musiała zaprowadzić inne księgi podatkowe, co w praktyce oznacza zaksięgowanie całego roku podatkowego od nowa. 

Pod względem podatków i ZUS taka zmiana może być korzystna, ale należy liczyć się z dodatkowymi kosztami usług księgowych.

II. Uprawdopodobnienie, że poinformowałeś/aś urząd o zmianie sposobu opodatkowania

Jak już pisałam w zeszłotygodniowym wpisie, aby skutecznie zmienić sposób opodatkowania musisz we właściwym terminie poinformować urząd skarbowy o dokonanej zmianie składając elektroniczne lub papierowe oświadczenie.

Co jeśli system obsługujący CEIDG ulegnie awarii w czasie składania wniosku i w konsekwencji spowoduje, że przedsiębiorca nieświadomie wyśle do urzędu skarbowego wniosek zawierający błędy, wniosek pusty albo w ogóle nie dokona skutecznej wysyłki? 

Na ten problem uwagę zwróciła Pani posłanka Katarzyna Kierzek-Koperska w swojej interpelacji nr 207 z 11 grudnia 2023 r. złożonej do ministra finansów link, w której poruszyła problem błędów systemu, które skutecznie uniemożliwiły niektórym podatnikom dokonanie zmiany sposobu opodatkowania. 

W odpowiedzi na interpelację link Pan Marcin Łoboda, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów przypomniał, jakich warunków należy dopełnić, aby skutecznie zmienić sposób opodatkowania. Jednak poinformował również, że skieruje do Dyrektorów Izb Administracji Skarbowej pisma,  w których wskaże, aby w przypadku, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że dokonał złożenia oświadczenia o wyborze formy opodatkowania – organy podatkowe rozstrzygały na jego korzyść, tj. przyznawały, że do zmiany sposobu opodatkowania doszło, chociażby pierwotnie nie miały takiej informacji.

Przytoczona odpowiedź rozbudziła nadzieje podatników, którzy rozpoczęli składanie pism o uznanie skutecznej zmiany sposobu opodatkowania powołując się na błędy systemu obsługującego wnioski CEIDG. Niestety doświadczenie pokazuje, że uprawdopodobnienie skutecznego złożenia oświadczenia o zmianie sposobu opodatkowania jest w takich przypadkach bardzo trudne. Urzędy najczęściej wskazują, że podatnicy nie wykazali w sposób dostateczny, że:

• w czasie kiedy składali oświadczenia system obsługujący wnioski CEIDG naprawdę uległ awarii, 
• wnioski w ogóle powstały,
• puste wnioski w rzeczywistości zawierały oznaczenie zmiany sposobu opodatkowania. 

W niedawnym artykule, który ukazał się w Dzienniku Gazecie Prawnej link doradcy podatkowi donosili jedynie o sporadycznych korzystnych rozstrzygnięciach urzędów skarbowych.

III. Zapłata zaliczek na podatek jako informacja o zmianie sposobu opodatkowania

Przełomowy dla walki podatników o uznanie zmiany sposobu opodatkowania okazał się również niedawny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2024 r., sygn. akt II FSK 710/21. Sprawa dotyczyła mężczyzny, który nie złożył do urzędu skarbowego oświadczenia o wyborze opodatkowania podatkiem liniowym, jednak terminowo opłacał zaliczki, które opisywał jako „zaliczka na podatek PIT-36L”. W związku z powstałymi wątpliwościami zawnioskował o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, w którym zapytał, czy taki sposób opisywania zaliczek na podatek można uznać za skuteczne złożenie oświadczenia o wyborze sposobu opodatkowania. 

Podatnik otrzymał najpierw negatywną interpretację podatkową, a następnie przegrał przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie. Dopiero Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wskazanie w tytule przelewu oznaczenia formy opodatkowania można uznać za złożenie pisemnego oświadczenia o zmianie sposobu opodatkowania. 

Wyrok jest przełomowy i na pewno będziemy śledzić, czy taka linia orzecznicza utrzyma się w przyszłości. Niemniej aktualnie jest to też źródło nadziei dla wielu podatników, którzy:

– nie złożyli skutecznie oświadczenia o zmianie sposobu opodatkowania w formie pisemnej lub elektronicznej, 

– mimo to terminowo opłacili przynajmniej pierwszą zaliczkę na podatek dochodowy w roku zmiany sposobu opodatkowania, 

– prawidłowo opisali przelew na podatek. 

Aktualnie kończymy serię wpisów dotyczących jednoosobowych działalności gospodarczych i przechodzimy w cyklu #StartPodatkowy do spółek!