Zasadą jest, że jednoosobowi przedsiębiorcy i przedsiębiorczynie dokonują wyboru formy opodatkowania (skala/liniowy/ryczałt) do 20. dnia następnego miesiąca po uzyskaniu pierwszego przychodu w roku, a jeśli pierwszy przychód uzyskali w grudniu to na zmianę mają czas do końca roku podatkowego.

5 rzeczy, o jakich musisz pamiętać wybierając/zmieniając sposób opodatkowania

1. masz dwie możliwości wyboru/zmiany sposobu opodatkowania – aktualizując wpis CEIDG (papierowo lub online) albo wysyłając do urzędu skarbowego papierową informację o zmianie, 

2. jeśli „20. dzień następnego miesiąca po uzyskaniu pierwszego przychodu” wypada w sobotę, niedzielę lub dzień ustawowo wolny od pracy, to termin upływa następnego dnia roboczego (masz wtedy więcej czasu, a nie mniej), 

3. co do zasady „pierwszy przychód w roku” osiągasz w miesiącu, w którym sprzedałeś/aś towar lub usługę albo otrzymałeś/aś płatność, albo wystawiłeś/aś fakturę – w zależności, która czynność była pierwsza. 

Przykład

Anna Kruk w styczniu 2024 r. wykonała usługę poligraficzną. Fakturę wystawiła 5 lutego 2024 r. Czas na wybór sposobu opodatkowania w 2024 r. upływa 20. lutego, a nie 20. marca, ponieważ pierwszy przychód w roku powstał w styczniu!

4. jeśli zakładając działalność gospodarczą nie zaznaczysz we wniosku CEIDG, jaki sposób opodatkowania wybierasz, to z założenia oznacza to wybór skali (zasad ogólnych)!

5. nie ma możliwości przywrócenia terminu do wyboru sposobu opodatkowania. Jeśli spóźnisz się z wyborem/zmianą, to kolejną szansę na zmianę będziesz miał/a dopiero w kolejnym roku podatkowym, chyba że …

Czy można zmienić sposób opodatkowania w trakcie roku?

Jeśli z jakiegoś powodu nie zmieniłeś/aś sposobu opodatkowania w ustawowym terminie albo podjąłeś/podjęłaś złą decyzję, to istnieją trzy sposoby, jak to zmienić. Żaden z nich nie jest idealnie prosty, ale mówimy o sytuacjach awaryjnych.

I. Powrót na skalę…

Utrata prawa do podatku liniowego → przejście na skalę podatkową od początku roku

Podatek liniowy i ryczałt są dostępne szerokiemu gronu przedsiębiorców, ale z pewnymi wyjątkami. 

Podatku liniowego nie wybierze przedsiębiorca, który w danym roku podatkowym świadczył usługi na rzecz byłego bądź obecnego pracodawcy, odpowiadające czynnościom, jakie wykonywał w roku podatkowym w ramach stosunku pracy. 

Co to oznacza? Że jeśli wybrałeś/aś podatek liniowy, a miałeś/aś w danym roku pracodawcę, dla którego wykonasz usługę odpowiadającą temu, co wykonałeś/aś na umowie o pracę, to utracisz prawo do podatku liniowego i przejdziesz na skalę podatkową. Od kiedy? Od początku roku podatkowego. 

Większość przedsiębiorców i przedsiębiorczyń nie uważa tego za błogosławieństwo, ale dla niektórych rozliczenie na zasadach ogólnych może okazać się korzystne. 

Pamiętaj! Jeśli korzystasz z ulgi w opłacaniu składek ZUS, to praca na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy może skutecznie pozbawić Cię tej ulgi!

Utrata prawa do ryczałtu 🡪 przejście na skalę podatkową w trakcie roku 

1. Ryczałtu nie wybierze przedsiębiorca, który w danym roku podatkowym lub poprzednim świadczył usługi na rzecz byłego bądź obecnego pracodawcy, odpowiadające czynnościom, jakie wykonywał w roku podatkowym w ramach stosunku pracy.

Konstrukcja jest podobna, jak w przypadku podatku liniowego, ale rozciąga się na dwa lata podatkowe, a utrata prawa do ryczałtu następuje wraz z momentem sprzedaży na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy – czyli w trakcie roku podatkowego.

Pamiętaj! Jeśli korzystasz z ulgi w opłacaniu składek ZUS, to praca na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy może skutecznie pozbawić Cię tej ulgi!

2. Prawo do ryczałtu utraci również przedsiębiorca, który:

– osiągnął przychody z prowadzenia apteki, kantoru walut albo handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych, 

– wytwarza wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii.

Utrata prawa do ryczałtu w tym wypadku następuje również od momentu dokonania niedozwolonej sprzedaży.

Podobnie, jak w przypadku podatku liniowego – większość przedsiębiorców i przedsiębiorczyń postrzega utratę prawa do ryczałtu jako problem, ale osoba, która osiągnęłaby w danym roku podatkowym stratę (a i tak musiałaby zapłacić ryczałt) może być niesamowicie szczęśliwa, że nawet incydentalny handel częściami samochodowymi skutecznie pozbawił ją prawa do ryczałtu.

II. Likwidacja działalności gospodarczej i założenie nowej. Nowa działalność, nowe rozdanie…

W zdecydowanie lepszej sytuacji są przedsiębiorcy i przedsiębiorczynie, którzy mogą pozwolić sobie na likwidację działalności gospodarczej i założenie nowej w trakcie tego samego roku. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w wielu interpretacjach podatkowych potwierdził już, że osoba, która skutecznie zlikwidowała działalność gospodarczą, a następnie założyła nową, ma prawo ponownie wybrać sposób opodatkowania, mimo że oba zdarzenia miały miejsce w tym samym roku podatkowym. 

Co się stanie, jeśli zlikwiduję działalność gospodarczą?

1. jeśli korzystałeś/aś z ulg w opłacaniu ZUS, to najprawdopodobniej stracisz do niej prawo zakładając działalność ponownie w tym samym roku, 
2. likwidując działalność gospodarczą zamykasz całą firmę: musisz zwolnić pracowników, rozwiązać większość umów, wycenić towary, materiały i cały swój sprzęt, sporządzić remanent, być może odprowadzić VAT od przedmiotów, które zostały i po likwidacji firmy, 
3. wykreślasz swoją działalność z CEIDG i przynajmniej na chwilę przestajesz być przedsiębiorcą. 

Mając na względzie wszystkie konsekwencje i trudności związane z likwidacją firmy być może stwierdzasz, że nie możesz sobie na to pozwolić – zbyt dużo środków zainwestowałeś/aś, a działalność obciążona jest kredytami i nie możesz tak po prostu zwolnić pracowników. 

Czy jest jeszcze jakieś rozwiązanie?

III. Załóż spółkę cywilną albo jawną

Ostatnim kołem ratunkowym, jakie można rzucić przedsiębiorcy, któremu w trakcie roku przestał opłacać się wybrany sposób opodatkowania, jest założenie spółki cywilnej albo jawnej.

Zakładając spółkę cywilną albo jawną masz możliwość wybrania innego sposobu opodatkowania niż aktualnie wybrany dla Twojej jednoosobowej działalności gospodarczej, chociaż z pewnymi ograniczeniami. Miksowanie sposobów opodatkowania może odbywać się na zasadach:

jednoosobowa działalność gospodarcza	spółka cywilna/jawna
zasady ogólne (skala podatkowa)	zasady ogólne (skala podatkowa)
zasady ogólne (skala podatkowa)	ryczałt
podatek liniowy	podatek liniowy
podatek liniowy	ryczałt
ryczałt	ryczałt
ryczałt	zasady ogólne (skala podatkowa)
ryczałt	podatek liniowy

Jedynym miksem, jakiego nie możesz zastosować, to opodatkowanie jednoosobowej działalności gospodarczej skalą podatkową, a spółki podatkiem liniowym i odwrotnie. 

Komu może się to opłacać?

Przedsiębiorcy, który ma biznesowe możliwości, aby rozpocząć prowadzenie dodatkowej działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej lub jawnej, do którego pasuje nowy i dostępny mu sposób opodatkowania.

Przykład

Marek Wróbel to wzięty programista. W 2024 r. wybrał opodatkowanie swojej jednoosobowej działalności gospodarczej ryczałtem. „12% przy takich niskich kosztach? Świetny wybór.” Nadwyżki finansowe Marka pozwoliły mu jednak na zainwestowanie w nową gałąź działalności – sprowadzanie starych mebli, renowacja i sprzedaż. Niestety ryczałt kompletnie nie nadawał się do jego pomysłu biznesowego, a Marek nie chciał odkładać planów na 2025 r., dlatego założył spółkę cywilną ze swoją siostrą. Oboje wybrali opodatkowanie podatkiem liniowym, co pozwoliło im rozliczać koszty działalności, a Marek dalej mógł opodatkowywać przychody z indywidualnej działalności programistycznej ryczałtem. 

PAMIĘTAJ!

1. Bardzo dobrze przelicz przychody i koszty, zanim podejmiesz decyzję o wyborze sposobu opodatkowania.
2. Nie przegap terminu zmiany sposobu opodatkowania i sprawdź wniosek CEIDG przed wysłaniem.
3. Jeśli wybrałeś/aś sposób opodatkowania, który przestał Ci odpowiadać, nie wszystko stracone. Być może uda nam się coś wymyślić 😉

A w kolejnym wpisie z cyklu #StartPodatkowy kontynuujemy temat – co możesz zrobić, jeśli po zakończeniu roku podatkowego okazało się, że nie zmieniłeś/aś sposobu opodatkowania.